Op. Dr. Burcu Saygan KaramürselKadın Hastalıkları, Doğum ve Perinatoloji (Yüksek Riskli Gebelik Takibi) Uzmanı
Gebelik ve Doğum

Gebelikte Şeker Hastalığı

Vücutta üretilen bir hormon olan insülin, kan şekerini normal düzeyde tutmaktan sorumludur. Gebelikte, gebelik hormonları insülin hormonuyla etkileşimde bulunur ve etkisini azaltır.

Gebelikte Şeker Hastalığı

Gebelikte şeker hastalığı nedir?

Gebe kalmadan önce, ideal olarak tüm kadınların bir jinekolojik kontrolden geçmeleri ve şeker hastalığı açısından taranmaları gereklidir. Eğer gebe kalmadan önce bilinen şeker hastalığı mevcutsa, diyet, egzersiz ve ilaçlarla kan şekeri istenilen düzeye getirildikten sonra hastanın gebe kalmasına izin verilmelidir.

Gebelik şekeri nedir?

Eğer gebelik öncesi şeker hastalığı yoksa ve gebelikte ilk defa şeker hastalığı ortaya çıkarsa, bu duruma gebelik şekeri (gestasyonel diabet) adı verilir.

Gebelikte şeker hastalığının sebebi nedir?

Vücutta üretilen bir hormon olan insülin, kan şekerini normal düzeyde tutmaktan sorumludur. Gebelikte, gebelik hormonları insülin hormonuyla etkileşimde bulunur ve etkisini azaltır. Normalde, gebe kadınlarda vücut daha fazla insülin üreterek kan şekerini normal düzeyde tutabilir. Ancak bazı hastalarda, vücut yeteri kadar insülin üretemediği için, kan şekeri yükselir ve bu da gebelik şekerine yol açar.

Gebelik şekeri olan hastalarda sonradan şeker hastalığı kalıcı olur mu?

Gebelik şekeri, çoğu hastada doğumdan sonra düzelir. Ancak bu hastaların gelecekte şeker hastalığına yakalanma riski daha fazladır. Ayrıca bazı hastalar, bilmeden, gebelik öncesi hafif şeker hastalığından etkilenmiş olabilirler, bu hastalarda doğum sonrası şeker hastalığı düzelmez ve hayatı boyunca devam eder.

gebelikte tansiyon yüksekliği

Kimler gebelik şekeri için risk altındadır?

Herhangi bir risk faktörü olmadan da gebelik şekerine yakalanmak mümkündür. Ancak aşağıdaki risk faktörleri bulunan hastalarda, gebelik şekeri olasılığı daha fazladır:

  • Obezite.
  • Hareketsiz yaşam koşulları.
  • Geçmiş gebelikte gebelik şekeri çıkmış olması.
  • Geçmiş gebelikte iri bebek doğurmuş olması.
  • Yüksek kan basıncı (tansiyon).
  • Kalp hastalığı.
  • Polikistik over sendromu.

Gebelik şekeri gebeliği nasıl etkiler?

Gebelik şekeri bulunan hastalarda, bebek de bu fazla kan şekeri düzeyinden etkilenir.Bu nedenle bebek beklenenden daha iri olabilir.Bu durum, zor vajinal doğum ve buna bağlı genital bölgede yaralanmalara yol açabilir. Doğum sonrası kanama riski bu tür hastalarda daha fazladır.Ayrıca bu tür iri bebekler için sezeryan riski daha fazladır.

Bu tür hastalar için yüksek tansiyon riski de daha fazladır. Bu durum da şekere ek olarak, böbrekler ve kalp üzerinde ekstra yük anlamına gelir. Ayrıca preeklampsi (gebelik hipertansiyonu) riski de daha fazladır, bu nedenle anne ve bebeği riske atmamak için, erken doğum olması gerekebilir. Gebelik şekeri sonrası doğan bebeklerde, doğum sonrası geçici solunum sıkıntısı ve sarılık riski daha fazladır. Bu tür bebeklerde doğum sonrası kan şekerinde düşme görülebilir.

Ayrıca iri bebeklerde zor doğuma bağlı doğum travması, bebekte doğum sonrası yoğun bakımda kalma ihtiyacı daha fazladır. İyi tedavi edilmemiş gebelik şekerine bağlı olarak ölü doğum yapma riski de artar. Yukarıda bahsedilen riskler, gebelik şekeri iyi tedavi ve takip edilirse azalmaktadır.

Gebelik şekeri için tarama yapılmalı mıdır?

Eğer hasta gebelik şekeri için yukarıda bahsedilen risk faktörlerini taşıyorsa, gebeliğin erken döneminde, risk faktörü yoksa 24-28 hafta arasında gebelik şekeri için tarama testi yapılmalıdır. 50 gram glukoz yükleme testi sonrası kan şekeri değeri yüksek bulunan hastalar için, aç karna 100 gram OGTT (şeker yükleme testi) yapılır. Sonuçlar gebelik şekeri ile uyumluysa, hasta daha yakın takibe alınır.

Gebelik şekeri tedavisi nasıl yapılmaktadır?

Çoğu hasta için yalnızca diyet (diyetisyen kontrolünde) ve egzersiz ( günlük yürüyüş, yüzme vb.) ile kan şekeri kontrol altında tutulabilmektedir. Bazı hastalarda, diyet ve egzersize rağmen kan şekeri istenen düzeyde tutulamayabilir. Bu durumda ilaçlar ya da insülin tedavisi gerekebilir. Kan şekeri gebelik boyunca istenen düzeyin altında tutulabilen hastalarda, anne ve bebek için riskler çok azalmaktadır.

Kan şekeri takipleri nasıl yapılmaktadır?

Kan şekeri takibi hastanın evde kullanabileceği küçük bir cihaz yardımıyla kendisi tarafından yapılabilmektedir. Bu cihaz parmak ucundan alınan küçük bir damla kan ile ölçüm yapabilir.Yapılan kan şekeri takiplerinin bir deftere not edilmesi ve her kontrolde doktorunuza gösterilmesi ile yakın takip sağlanır. Ayrıca akıllı telefonlardaki bazı uygulamalar da kan şekeri değerlerinin kaydı ve doktorunuza sonuçların iletilmesi için kullanılabilir.

Gebelik şekeri için nasıl bir diyet uygulanmalıdır?

Kilonuza uygun bir diyet, diyetisyen kontrolünde yapılmalıdır. Genellikle 3 ana ve 3 ara öğünden oluşan bu tür diyetlere iyi uyulduğu takdirde, kan şekerinizdeki hızlı düşme ve yükselmeler engellenmiş olur. Bu tür hastalar için kilo alımının kontrollü olması da önemlidir. Hızlı kilo alınması ya da aşırı kilo alınması durumunda, kan şekeri nin istenen düzeyde tutulması da daha zor olmaktadır.

Gebelik şekeri bulunan hastalar için egzersiz gerekli midir?

Düzenli yapılan egzersiz, kan şekerinin normal düzeyde tutulabilmesi için önemlidir.Genellikle haftada en az 5 gün yapılan, günlük yaklaşık 30 dakikalık aerobik egzersiz önerilmektedir. Tempolu yürüyüş bütün gebeler için mükemmel bir egzersizdir. Ayrıca yüzme de uygun olur. Bunlara ek olarak her öğün sonrası yapılacak 15 dakika süreli yürüyüş ile kan şekeri kontrolü daha iyi sağlanabilir.

Gebelik şekeri için ilaç tedavisi gerekli midir?

Kan şekeri istenen düzeyde tutulamayan hastalar için insülin tedavisi gereklidir.İnsulin plasentayı geçmediği için bebeği olumsuz etkilemez.Hastaya gerekli eğitim verildikten sonra bu tedaviyi (insülin iğnelerini) evde kendisi uygulayabilir. Bazı durumlarda insülin yerine, ağızdan verilen şeker ilaçları da kullanılabilmektedir. İnsulin tedavisi alan hastalarda, kan şekeri kontrolünün çok daha yakın yapılması gereklidir. Bu sonuçları değerlendiren doktorunuz, gerekirse kan şekerine göre insülin dozunda değişiklik yapabilir.

Bebeğin sağlığını takip etmek için testler gerekli midir?

Bebeğin anne karnında iyi olduğunu anlamanın en kolay yolu bebeğin hareketlerini annenin takip etmesidir. Özellikle son üç ay içerisinde, hareketleri normal olan bir bebeğin iyi olduğunu anlayabiliriz. Ayrıca NST adı verilen ve anne karnına bir kemer yardımıyla bağlanan bir monitör ile bebeğin kalp atımları kaydedilerek, bebeğin iyilik hali belirlenebilir.

Yine ultrasonografi ile belirli aralıklarla bebeğin içinde bulunduğu sıvı miktarı, solunum, hareket ve tonusu değerlendirilerek, biofizik profil denen bir skorlama sistemi ile de bebeğin iyilik hali değerlendirilebilir.

Gebelik şekeri bebeğin doğumunu etkiler mi?

Eğer kan şekeri istenen düzeyde tutulabiliyorsa, çoğu hasta gebeliği terme (40. haftaya) kadar tamamlayabilir. Ancak bebeğin ya da annenin sağlığını riske atacak durumlar saptanırsa, terme ulaşmadan doğum indüksiyonu yapmak gerekebilir. Yani doğumu ilaçlar ya da başka yöntemlerle başlatmak gerekebilir. Çoğu hasta için normal vajinal doğum mümkün olmakla beraber, gebelik şekeri bulunan hastalarda sezeryan sıklığı diğer gebelere göre daha fazladır. Özellikle de bebeğin vajinal doğum için çok iri olduğu düşünülen durumlarda, doktorunuz planlı bir sezeryan önerebilir.

Gelecekte gebelik şekeri olan hastaları ne gibi riskler beklemektedir?

Gelecekte tekrar gebelik şekeri ya da gebe değilken şeker hastalığı olması riski bu hastalar için daha fazladır.Doğum sonrası hastaların üçte birinde kan şekeri yüksekliği devam eder. Ayrıca uzun dönemde şeker hastalığı olma riski %15-70 arasındadır. Genellikle doğumdan 6 hafta sonra, tekrar şeker yükleme testi yapılması önerilmektedir. Eğer gebelikte eşlik eden yüksek tansiyon da mevcutsa, gelecekte kalp hastalığı ve felç riskinde de bir artış görülür.

Gebelik şekeri sonrası doğan bebeklerin gelecekte sağlık riskleri var mıdır?

Bu bebekler için gelecekte obezite riski daha fazladır. Ayrıca gelecekte şeker hastalığı görülme riski de bu çocuklar için daha fazladır. Bu nedenle çocukluk çağında belirli aralarla kan şekeri takibi gerekebilir.

SORU SOR

* Lütfen form alanlarını giriniz, bilgileriniz gizli tutulmaktadır.

Op. Dr. Burcu KaramürselOp. Dr. Burcu Saygan KaramürselKadın Hastalıkları, Doğum ve Perinatoloji (Yüksek Riskli Gebelik Takibi) Uzmanı
0312 219 22330545 219 2234
  1. Op. Dr. Burcu Saygan Karamürsel
  2. Op. Dr. Burcu Saygan Karamürsel
  3. Op. Dr. Burcu Saygan Karamürsel