Biyoeşdeğer Hormon Tedavisi ve Longevity

Biyoeşdeğer Hormon Tedavisi Nedir?

Biyoeşdeğer hormon tedavisi, menopoz döneminde azalan östrojen ve progesteron hormonlarının, insan vücudunda doğal olarak bulunan hormonlarla aynı moleküler yapıya sahip hormonlar kullanılarak yerine konmasını amaçlayan modern bir hormon replasman tedavisidir.

Biyoeşdeğer hormon tedavisi; menopoz belirtilerinin hafifletilmesinin yanı sıra kemik sağlığının korunması, kas kaybının azaltılması ve yaşam kalitesinin desteklenmesi gibi amaçlarla kişiye özel olarak planlanır. Özellikle doğru hasta seçimi ve düzenli hekim takibi ile uygulandığında, günümüzde menopoz yönetiminde bilimsel temeli güçlü tedavi seçeneklerinden biri olarak kabul edilmektedir.

Biyoeşdeğer Hormon Tedavisi Longevity İçin Ne Kadar Etkili?

Son yıllarda çok moda olan longevity kavramını eminim çoğunuz duymuşsunuzdur. Türkçeye uzun ömürlülük veya sağlıklı yaş alma olarak çevrilebilir. Bu kavram sadece daha uzun süre yaşamayı değil, yaşamın büyük bir bölümünü zihinsel ve fiziksel olarak dinamik, hastalıklardan uzak ve yüksek bir yaşam kalitesiyle geçirmeyi ifade eder.

Ortalama insan ömrü çağlar boyunca arttığı için artık yaşlılık ve yaşlanmayla ilgili kavramlar da ciddi anlamda değişime uğramıştır. Taş Devri'nde ortalama insan ömrü 30-35 yıl civarındayken, bebek ölümlerinin azalması ve modern tıbbi imkânların yaşam kalitesini yükseltmesiyle birlikte 2018 yılı dünya ortalaması 72 yıla kadar yükselmiştir.

Bugün için Dünya Sağlık Örgütü'nün kronolojik yaş sınıflandırması şu şekildedir:

• Orta yaş: 45-59
• Yaşlılık: 65-74
• İleri yaşlılık: 75-89
• İhtiyarlık: 90 yaş ve üzeri

Bu kısa girişten sonra biraz da kadınlarda menopoz sonrası oluşan değişikliklerden ve biyoeşdeğer hormon tedavisi ile bunların nasıl engellenebileceğinden bahsetmek istiyorum.

Biyoeşdeğer Hormon Tedavisi ve Longevity

Biyoeşdeğer hormon tedavisi, kalan hayatı daha sağlıklı geçirmeye yardımcı olarak bugün için longevity kavramının önemli bir parçasını oluşturmaktadır.

Menopozda azalan östrojen ve progesteron hormonlarını yerine koyma tedavisi, hücre yaşlanmasını yavaşlatmaktadır.

Burada size kronolojik ve biyolojik yaş kavramlarından bahsetmek istiyorum.

Kronolojik yaş, sadece doğduğunuz günden itibaren geçen takvim süresini ifade eder. Biyolojik yaş ise yaşam tarzı, beslenme, uyku, genetik gibi etkenlerle hücrelerinizin ve organlarınızın yıpranma düzeyini gösteren gerçek yaşınızdır.

Biyolojik yaş kronolojik yaştan ileri gidebileceği gibi; egzersiz, doğru yaşam tarzı, sağlıklı beslenme, düzenli uyku ve hormon tedavisi sayesinde kronolojik yaştan daha genç seviyelere de gerileyebilir.

Biyoeşdeğer hormon tedavisi ile biyolojik ve kronolojik yaş arasındaki farkı azaltmak mümkün olabilmektedir. Yani biyolojik yaşlanma hızı azaltılabilmektedir.

Biyoeşdeğer Hormon Tedavisinde Biyolojik Yaş Nasıl Ölçülür?

Epigenetik saat adı verilen biyokimyasal testler kullanılarak biyolojik yaşınız belirlenebilir. Bu testlerle DNA metilasyon oranı analiz edilebilir.

İnsan genetik kodu hayat boyu değişmez; ancak epigenetik etiketler genleri aktif (on) veya pasif (off) hâle getirebilir. Bu durum yaşam tarzı, stres ve çevresel değişkenlerden etkilenir.

Bu kimyasal paternler okunarak epigenetik saat sayesinde hücrelerinizin biyolojik olarak kronolojik yaşınızdan daha mı genç yoksa daha mı yaşlı olduğu gösterilebilir.

Konuya biraz daha açıklık getirmek için DNA'nızı vücudunuz için büyük bir kullanma kılavuzu gibi hayal edebilirsiniz. DNA metilasyonu ise bir tür fosforlu kalem gibi sayfaları işaretleyerek hangilerinin okunacağını, hangilerinin ise atlanacağını belirler.

Genç hücrelerde bulunan kaliteli ve düzenli metilasyon işaretleri sağlıklı genleri aktive ederken zararlı genleri etkisiz hâle getirir.

Yaşlı hücrelerde ise epigenetik kayma meydana gelir. İşaretler düzensiz hâle gelir ve böylece koruyucu genler etkisizleşirken, hücre inflamasyonu ve yaşlanmayı hızlandıran genler aktive olur.

Bilim insanları kan, tükürük ve doku örneklerinden elde ettikleri DNA örneklerindeki bu kimyasal işaretleri analiz ederek biyolojik yaşınızı hesaplayabilmektedir.

Bu şekilde epigenetik saatlerin kullanılmasıyla modern tıpta anti-aging tedavilerinin gerçekten işe yarayıp yaramadığı gösterilebilmektedir.

Özellikle üçüncü nesil epigenetik saatler ile biyolojik yaşlanma hızı ölçülebilmektedir. Örneğin yılda 0,8 yaş mı (yavaş) yoksa 1,2 yaş mı (hızlı) yaşlandığınız belirlenebilmektedir.

Klinik çalışmalarda epigenetik saatler kullanılarak uygun planlanmış östrojen tedavisi ile bir kadının biyolojik yaşının hafifçe tersine çevrilebildiği, yani biyolojik yaşlanmanın yavaşlatılabildiği gösterilmiştir.

Biyoeşdeğer Hormon Tedavisi Longevity Mekanizmalarını Nasıl Etkiler?

İnsan yaşlanması temelde hücrelerdeki DNA metilasyonuna bağlıdır. Eksilen hormonların yerine konmasıyla DNA metilasyonu üzerinden hücrelerin genç kalması sağlanabilir.

Biyoeşdeğer hormon tedavisi ile hücre yaşlanmasında önemli rol oynayan telomer uzunluğu artırılarak hücrelerin daha genç kalması sağlanabilir.

Östrojen hormonu atardamar duvarındaki esnekliği artırır ve kan akımını olumlu yönde etkiler. Ayrıca HDL (iyi kolesterol) düzeyini artırır ve insülin direncini azaltır. Menopoz sonrası azalan östrojen düzeyi kadınlarda kalp krizi riskini artırmaktadır. Menopoza girdikten sonraki ilk 10 yıl içinde veya 60 yaşından önce hormon tedavisi alan kadınlarda kalp krizi riskinde azalma görülmektedir.

Özellikle cilt yoluyla uygulanan biyoeşdeğer hormonlar, ağızdan alınan hormonlardan farklı olarak damarlarda pıhtı oluşumunda artışa neden olmamaktadır. Kadınlarda bir numaralı ölüm nedeni olan kardiyovasküler hastalıkların riski, doğru planlanmış hormon tedavisi ile azaltılabilir.

Menopozla birlikte östrojen hormonundaki azalma osteoporoz riskini artırır. Kadınlar hormon tedavisi almadıkları takdirde menopoza girdikten sonraki ilk 5 yıl içinde kemik yoğunluklarının yaklaşık %20'sini kaybederler. Bu durum ileri yaşlarda ciddi ve yaşamı tehdit eden kalça ve omurga kırıkları riskini artırmaktadır.

Ancak östrojen hormonu tedaviyle yerine konursa osteoporoz riski azalır. Östrojen hormonunun kemik erimesini hem önleyici hem de tedavi edici etkisi bulunmaktadır. Bir başka deyişle kemik erimesi başlamış olsa bile östrojen tedavisi sonrasında kemik yoğunluğunda iyileşme gözlenebilir.

Kemik erimesi ileri yaşlarda kırık riskini artıran ve en önemli morbidite ile mortalite nedenlerinden biridir. Yaşlılıkta kemik erimesine bağlı kırıklar ciddi hareket kısıtlılığına ve buna bağlı olarak yaşamı tehdit edebilecek sağlık sorunlarına yol açabilmektedir.

Çalışmalar ayrıca hormon tedavisini bırakan kadınlarda, tedavinin kesilmesiyle birlikte kemik erimesi riskinin yeniden arttığını göstermektedir. Bu nedenle kemik sağlığının korunmasında iyi beslenme, düzenli egzersiz, D vitamini ve kalsiyum desteğinin yanında östrojen hormonu da önemli bir yer tutmaktadır.

Östrojen hormonunun diğer önemli yararlarından biri bilişsel fonksiyonlar üzerinedir. Östrojen hormonu beyinde koruyucu etkiye sahiptir. Menopoz sonrası östrojen tedavisi alan kadınlarda Alzheimer hastalığı riskinin azaldığı bilinmektedir.

Tüm Alzheimer hastalarının yaklaşık üçte ikisini kadınların oluşturduğu düşünüldüğünde bu koruyucu etkinin önemi daha iyi anlaşılmaktadır.

Yaşlanma ve menopozla birlikte sarkopeni adı verilen hızlı kas kaybı ve organ çevresinde yağlanma artışı başlar. Biyoeşdeğer hormon tedavisi kas kaybını azaltır. Bu da sistemik inflamasyonu ve insülin direncini azaltmaya katkı sağlar.

Longevity İçin Biyoeşdeğer Hormon Tedavisinde Temel Prensipler

Longevity açısından hormon tedavisinde genel prensipler aşağıdaki şekilde özetlenebilir:

• Menopoz sonrası ilk 10 yılda veya 60 yaş öncesinde tedaviye başlanması en yüksek yararı sağlar.
• Seçilen hormon preparatı biyoeşdeğer, yani menopoz öncesinde vücudumuzda bulunan hormon molekülünün aynısı olduğu takdirde, geçmişte östrojen tedavisi ile ilişkilendirilen riskler azaltılabilir.
• Ağızdan kullanılan ilaçlar yerine cilt yoluyla uygulanan jel veya flaster şeklindeki hormonlar tercih edilmelidir. Çünkü bu uygulama ile karaciğer üzerindeki yan etkiler ve pıhtılaşma riski minimum düzeyde olmaktadır.